Σε δημόσια διαβούλευση στο http://www.opengov.gr/, αναρτήθηκε με εντολή του υπουργού Εσωτερικών, κ. Τάκη Θεοδωρικάκου, το νομοσχέδιο για την ενίσχυση της αξιοκρατίας στο σύστημα προσλήψεων στον δημόσιο τομέα και την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό του ΑΣΕΠ.
Το νομοσχέδιο θα παραμείνει σε δημόσια διαβούλευση για ένα δεκαπενθήμερο και στη συνέχεια, αφού εξετασθούν οι παρατηρήσεις και προτάσεις που θα διατυπωθούν, θα κατατεθεί στη Βουλή, ώστε να γίνει νόμος του Κράτους εντός του τρέχοντος έτους.
Με στόχο την -όσο το δυνατόν- ευρύτερη αποδοχή των αλλαγών που προβλέπει το νομοσχέδιο έγινε εξαντλητικός διάλογος του υπουργού Εσωτερικών, κ. Θεοδωρικάκου, με τους εκπροσώπους κομμάτων, θεσμικών φορέων, την Ολομέλεια του ΑΣΕΠ αλλά και της νέας γενιάς.
Η προετοιμασία του νομοσχεδίου, σε επίπεδο κατευθυντηρίων γραμμών, ξεκίνησε από τον Φεβρουάριο του 2020 και στην επιστημονική Επιτροπή που το συνέταξε μετείχαν, μεταξύ άλλων, οι τρεις αντιπρόεδροι του ΑΣΕΠ και η ΓΓ Ανθρωπίνου Δυναμικού Δημοσίου Τομέα του ΥΠΕΣ.
Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση του υπουργείου , βασικός πυλώνας της μεταρρύθμισης που γίνεται μέσω του συγκεκριμένου νομοσχεδίου, αποτελεί η ενίσχυση της αξιοκρατίας, της διαφάνειας και της ταχύτητας στην επιλογή προσωπικού, που θα εξασφαλίζεται μέσω γραπτού πανελλήνιου διαγωνισμού, ώστε να βρίσκεται ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση, με τελικό στόχο να λειτουργήσει όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά ο δημόσιος τομέας.
Θεοδωρικάκος
Ο υπουργός Εσωτερικών, κ. Τάκης Θεοδωρικάκος, δίδοντας το νομοσχέδιο για δημόσια διαβούλευση, δήλωσε τα εξής:
«Παρά τις αντίξοες συνθήκες λόγω της πανδημίας, δίνουμε σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο, για την ενίσχυση της αξιοκρατίας στο σύστημα προσλήψεων του Δημοσίου και του ρόλου του ΑΣΕΠ.
Ο κύριος στόχος των μεταρρυθμίσεών μας είναι ένα σύγχρονο κράτος, αποτελεσματικό, φιλικό στην κοινωνία που συμβάλλει στην ανάπτυξη της οικονομίας και στην εξυπηρέτηση των πολιτών.
Αυτό απαιτεί ο κατάλληλος άνθρωπος να τοποθετείται στην κατάλληλη θέση και στο Δημόσιο να προσλαμβάνονται οι πιο άξιοι, από εκείνους που τη διεκδικούν. Το διασφαλίζουμε με την πραγματοποίηση γραπτού πανελλαδικού διαγωνισμού γνώσεων και δεξιοτήτων με απόλυτη αξιοπιστία και εγκυρότητα. Ενισχύουμε ακόμη περισσότερο το ΑΣΕΠ, την Ανεξάρτητη Αρχή που έχει την ευθύνη των σχετικών διαδικασιών.
Προετοιμάσαμε το νομοσχέδιο μέσα από μια πολύ δημιουργική συνεργασία και διάλογο μηνών με τα στελέχη του ΑΣΕΠ, τους κοινωνικούς φορείς, ακαδημαϊκούς, εκπροσώπους της αγοράς, πρώην υπουργούς, εκπροσώπους της νέας γενιάς, καθώς και τους εκπροσώπους των άλλων πολιτικών κομμάτων, στοχεύοντας στην αξιοποίηση κάθε καλοπροαίρετης πρότασης.
Θα παρακολουθήσουμε με μεγάλο ενδιαφέρον την επίσημη δημόσια διαβούλευση, ώστε ο νόμος που τελικά θα ψηφίσει η Βουλή των Ελλήνων, να είναι ο καλύτερος δυνατός και να διασφαλίσει την αξιοκρατία στη διαδικασία προσλήψεων στο δημόσιο τομέα, για μακρό χρονικό διάστημα.
Η πράξη αυτή δίνει ένα θετικό μήνυμα, ιδιαίτερα στους νέους ανθρώπους της πατρίδας μας, που αξίζει να νιώσουν ότι το κράτος λειτουργεί με όρους αξιοκρατίας και τους δίνει πλέον νέες θετικές προοπτικές».
Ερωτήματα και απαντήσεις
Τι θα περιλαμβάνει η υποχρεωτική γραπτή διαδικασία; Ποιούς υποψηφίους αφορά; Για τους υπόλοιπους τι θα ισχύει;
Οι γραπτές δοκιμασίες διεξάγονται ηλεκτρονικά, για το σύνολο των θέσεων μονίμου και Ιδιωτικού δικαίου Αορίστου χρόνου προσωπικού των κατηγοριών εκπαίδευσης ΠΕ, ΤΕ και ΔΕ αλλά και του Ειδικού Επιστημονικού Προσωπικού, στα πρότυπα των πανελληνίων εξετάσεων (σε συνεργασία του Α.Σ.Ε.Π. µε το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης για διαχειριστικά θέματα, όπου απαιτείται) και περιλαμβάνουν δύο διακριτά µέρη: Εξέταση γνώσεων, Δοκιμασία Δεξιοτήτων και Εργασιακής Αποτελεσματικότητας.
Η δήλωση συµµμετοχής στις εξετάσεις των γνωστικών πεδίων (σε πόσα και ποια) εναπόκειται στη βούληση των υποψηφίων ανάλογα µε την προτίμηση θέσεων που έχουν δηλώσει (διαφορετικά γνωστικά πεδία για π.χ. πληροφορικούς, οικονομολόγους, νομικούς), ενώ η δοκιμασία δεξιοτήτων και εργασιακής αποτελεσματικότητας είναι κοινή για όλους τους υποψηφίους ανά κατηγορία εκπαίδευσης.
Στο ίδιο διαγωνιστικό πλαίσιο εντάσσονται πλέον και κοινωνικά προστατευόμενες ομάδες όπως π.χ. πολύτεκνοι, τρίτεκνοι, συγγενείς ΑΜΕΑ, για τους οποίους, ωστόσο, λαμβάνεται ειδική μέριμνα με διπλή ασφαλιστική δικλείδα: προσαύξηση επί της βαθμολογίας του γραπτού διαγωνισμού αλλά και διασφάλιση ενός ελάχιστου ποσοστού προσλήψεων.
Ειδική αναφορά θα πρέπει να γίνει στους υποψηφίους κατηγορίας εκπαίδευσης ΥΕ αλλά και τους ΑΜΕΑ: η διαδικασία πρόσληψης δε διαφοροποιείται αλλά, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες, εστιάζει στην επιλογή με σειρά προτεραιότητας όπως παγίως υλοποιείται από το ΑΣΕΠ εδώ και πολλά χρόνια.

Με ποιόν τρόπο θα επιλέγεται «ο κατάλληλος άνθρωπος για την κατάλληλη θέση»; (Με συγκεκριμένα παραδείγματα)
Με αφετηρία τις βαθιά εμπεδωμένες στις αντιλήψεις της κοινωνίας και ταυτισμένες µε το ΑΣΕΠ έννοιες της αμεροληψίας, της αντικειμενικότητας αλλά και της αξιοκρατίας, επιχειρείται η εκβάθυνση του όρου «αξιοκρατία», ώστε να ενσωματωθεί σε αυτήν η έννοια της καταλληλόλητας του εν δυνάμει διοριστέου ως προς τις απαιτήσεις και τις ανάγκες της θέσης. Αποτελεί, µία βελτιωτική µετεξέλιξη του υφιστάμενου συστήματος αφού η αξιοκρατία εξειδικεύεται, προκειμένου να υποστηρίζει τις συγκεκριμένες προδιαγραφές της προς πλήρωση θέσης δίνοντας έμφαση, κατά τρόπο ισόρροπο, στις γνώσεις, στις δεξιότητες αλλά και στην προσωπικότητα του υποψηφίου. Κατ’ αυτόν τον τρόπο πραγματώνεται η αρχή «ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση».
Παραδείγματος χάριν: Με βάση το περίγραμμα της θέσης που έχει αναρτήσει ο φορέας στο ψηφιακό του οργανόγραμμα, ο υποψήφιος θα εξετάζεται γραπτώς σε γνωστικά πεδία που θα σχετίζονται τόσο με γνώσεις γενικού περιεχομένου (π.χ. βασικές αρχές οργάνωσης και λειτουργίας του Κράτους και της Δημόσιας Διοίκησης) όσο και με πιο ειδικές γνώσεις σχετιζόμενες με την ειδικότητα της υπό πλήρωση θέσης (π.χ. Μακροοικονομία για θέση Οικονομικού) .
Κατόπιν θα λαμβάνει μέρος σε δοκιμασία Δεξιοτήτων και Εργασιακής Αποτελεσματικότητας, (δοκιμασία αριθμητικού συλλογισμού, δοκιμασία αφαιρετικής ικανότητας, προσαρμογής σε εργασιακό περιβάλλον και ενσωμάτωσης σε ομάδα κ.α.), ώστε να σκιαγραφηθεί κατά τον πληρέστερο δυνατό τρόπο το εργασιακό προφίλ του υποψηφίου. Τέλος, ο υποψήφιος εκείνος που εμφανίζει πιο αυξημένα τις γνώσεις και τις δεξιότητες που άπτονται των χαρακτηριστικών της προς πλήρωσης θέσης προτάσσεται στον πίνακα διοριστέων.
Στο σημείο αυτό η αναγκαιότητα περαιτέρω ενίσχυσης του αντικειμενικού στοιχείου των διαδικασιών όπως έχει κατοχυρωθεί στο πέρασμα των ετών, επιτάσσει την πρόβλεψη συγκεκριμένων προσαυξήσεων για τα αυξημένα τυπικά προσόντα (π.χ. μεταπτυχιακός τίτλος σπουδών, διδακτορικό δίπλωμα) ώστε οι τελικώς επιλεγέντες να είναι οι καλύτεροι των καλυτέρων.
Εφόσον η υπό πλήρωση θέση είναι προδιαγεγραμμένη με εξειδικευμένες απαιτήσεις, οι ενδιαφερόμενοι υποψήφιοι θα λάβουν μέρος και σε επιπρόσθετες διαγωνιστικές διαδικασίες οι οποίες ποικίλλουν ανά περίπτωση (π.χ. πρακτική δοκιμασία ή ψυχομετρικά τεστ).
Θα πρέπει να τονισθεί ότι για το Ειδικό Επιστημονικό Προσωπικό λόγω της κομβικής σημασίας του ρόλου του στη Δημόσια Διοίκηση προβλέπεται, μετά τον γραπτό διαγωνισμό, Συνέντευξη από πενταμελή επιτροπή με πλειοψηφία μελών του Α.Σ.Ε.Π.

Ποιά τα οφέλη της ηλεκτρονικοποίησης διαδικασιών και της διαλειτουργικότητας του ΑΣΕΠ με τους φορείς;
Δίνουμε έμφαση στην ηλεκτρονικοποίηση του συνόλου των διαδικασιών είτε αυτό αφορά στον τρόπο υποβολής των αιτήσεων των υποψηφίων είτε στις διαλειτουργικότητες που έχουν αναπτυχθεί ή/και αναπτύσσονται (ΕΦΚΑ, ΟΑΕΔ, Πανεπιστήμια) και που επιτρέπουν την αυτόματη αντιπαραβολή και επιβεβαίωση των δηλούμενων στοιχείων είτε στον τρόπο διεξαγωγής των διαδικασιών (γραπτών διαγωνισμών και µοριοδότησης), προκειμένου να επιτύχουμε όχι μόνον την περαιτέρω θεσμική θωράκιση του αδιάβλητου των εν λόγω διαδικασιών και τη μείωση των (δικαστικών) αμφισβητήσεων, όσο είναι εφικτό, αλλά, επίσης, και την επιτάχυνσή των διαδικασιών πρόσληψης.

Τι θα περιλαμβάνουν τα τεστ προσωπικότητας και ποιά η χρησιμότητά τους;
Το περιεχόμενο των Δοκιμασιών Προσωπικότητας αποτελείται από ερωτήσεις µε απαντήσεις πολλαπλής επιλογής ή/και αντιστοίχισης και αποβλέπει στον προσδιορισμό στοιχείων της προσωπικότητας του υποψηφίου, όπως για παράδειγμα, πώς εντάσσεται σε μια εργασιακή ομάδα, πόσο ανοιχτός είναι σε θέματα καινοτομίας κ.ά. Η συγκεκριμένη αξιολόγηση έχει βαρύνουσα σημασία καθώς δε νοείται θέση σε οποιαδήποτε δημόσια υπηρεσία που να µην επηρεάζεται από την προσωπικότητα του υπαλλήλου, ανεξαρτήτως ειδίκευσης, εκπαίδευσης και πολυπλοκότητας των υποχρεώσεων.

Πώς θα επιτυγχάνεται η σύντμηση του χρόνου ολοκλήρωσης πρόσληψης; Σήμερα πόσος είναι ο μέσος όρος μεταξύ υποβολής αιτήματος και ανάρτησης του πίνακα διοριστέων;
Με τις παρούσες συνθήκες ο χρόνος που απαιτείται για την υλοποίηση μιας διαδικασίας γραπτού διαγωνισμού, χωρίς να συμπεριλαμβάνεται ο χρόνος που απαιτείται για την έκδοση τυχόν δικαστικών αποφάσεων, ενδέχεται, κατά περίπτωση, να ανέλθει σε δύο περίπου έτη.
Αξιοποιώντας τη διαλειτουργικότητα του Δημοσίου, φιλοδοξούμε να περιοριστεί κατά πολύ η γραφειοκρατία και πλέον στόχος είναι ο χρόνος ολοκλήρωσης της διαδικασίας από την υποβολή των αιτημάτων για πρόσληψη έως και την έκδοση του πίνακα διοριστέων να μην υπερβαίνει το ένα έτος.
Συγκεκριμένα:
Κάθε χρόνο, και με βάση τις ανάγκες που θα καταγράφουν οι φορείς και υπηρεσίες του δημοσίου κάθε Μάιο (και θα εγκρίνονται από το υπουργικό συμβούλιο του Σεπτεμβρίου), θα προκηρύσσονται θέσεις και θα διεξάγεται διαγωνισμός όπου θα εξετάζονται το γνωστικό πεδίο του κάθε υποψηφίου καθώς και οι δεξιότητές και η εργασιακή αποτελεσματικότητά του .
Με δεδομένο ότι το ΑΣΕΠ θα έχει στα χέρια του την εγκριτική απόφαση του υπουργικού συμβουλίου για τις προσλήψεις του επόμενου έτους ήδη από τον μήνα Σεπτέμβριο του προηγούμενου έτους και τα στοιχεία (τίτλοι σπουδών κλπ) θα μπορούν να αντληθούν ηλεκτρονικά, με την ανάπτυξη διαλειτουργικοτήτων, θα υπάρξει χρονική σύντμηση των διαδικασιών και θα κερδηθεί πολύτιμος χρόνος τόσο για τους φορείς του Δημοσίου όσο και για τους ίδιους τους υποψηφίους, αφού θα βρίσκονται πιο γρήγορα στις θέσεις τους.
Αλλάζει κάτι για τους συμβασιούχους;
Για τις περιπτώσεις πρόσληψης προσωπικού ορισμένου χρόνου, οι διαδικασίες παραμένουν ως έχουν, με τη διαφορά ότι διεξάγονται πλέον µε τρόπο ηλεκτρονικό και αναπτύσσονται διαλειτουργικότητες μεταξύ των διαφόρων πληροφοριακών συστημάτων.