Βολές κατά της ( προηγούμενης) κυβέρνησης , του κόμματος της οποίας ήταν και είναι εξέχον κομματικό στέλεχος , εξαπέλυσε ο πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας ( ΚΕΔΕ) και Δήμαρχος Αμαρουσίου , Γιώργος Πατούλης, καταγγέλοντάς την ότι σχεδίασε το νέο ΕΣΠΑ «άκρως συγκεντρωτικά, χωρίς να γίνει αποδεκτή καμία πρόταση της ΚΕΔΕ».
Μιλώντας στην προσυνεδριακή συνδιάσκεψη ( την πρώτη απ΄ όσες έχουν προγραμματιστεί) της ΚΕΔΕ στο Ηράκλειο , ο κ. Πατούλης επισήμανε ότι « το ΕΣΠΑ εμπεριέχει σειρά χαρακτηριστικών που το κάνουν να διαφοροποιείται από το τρέχον. Είναι άκρως ανταγωνιστικό και έχει πολύ δύσκολες τεχνικές, επιστημονικές και διοικητικές απαιτήσεις».
Κινδυνεύουν με αποκλεισμό
Και υπογράμμισε, με βεβαιότητα , «ότι για το σύνολο των Δήμων θα υπάρξουν ανάγκες προσαρμογής, για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις».
Όπως κυρίως για τους μικρούς, ορεινούς και νησιώτικους Δήμους «που δεν διαθέτουν το κατάλληλο τεχνικό και επιστημονικό προσωπικό, υπάρχει πολύ μεγάλος κίνδυνος ουσιαστικού αποκλεισμού τους από το ΕΣΠΑ» είπε .
Κατευθείαν με Βρυξέλλες
Ο κ. Πατούλης , επισήμανε ότι για τους Δήμους πλέον , μία νέα πρόσθετη χρηματοδοτική πηγή , πέραν του ΕΣΠΑ, είναι οι Κοινοτικές πρωτοβουλίες και τα προγράμματα που προκηρύσσονται κατευθείαν από τις Βρυξέλες.
Ωστόσο σημαείωσε ότι οι Δήμοι για να συμμετέχουν στις πρωτοβουλίες αυτές χρειάζονται καλή προετοιμασία, ώριμες προτάσεις και επιτυχημένες διεθνείς συνεργασίες, κυρίως με άλλους ευρωπαϊκούς Δήμους και ερευνητικά ιδρύματα. Απαραίτητη δε πάντα είναι η έγκυρη και έγκαιρη πληροφόρησή της . Από αυτό ορμώμενη είπε , η ΚΕΔΕ δημιούργησε στο localit.gr , στην ιστοσελίδα της Κ.Ε.Δ.Ε., ειδικό αφιέρωμα με τίτλο «Το νέο ΕΣΠΑ και οι Δήμοι». Επίσης πρόκειται να δημιουργηθεί και ειδικό help desk στην Κ.Ε.Δ.Ε., με λειτουργία τηλεφωνικής γραμμής, όπου θα δίνεται τεχνική βοήθεια και πληροφορίες σε όσους Δήμους τη χρειάζονται.Ακόμη προχωρά στις αναγκαίες ενέργειες για την αναβάθμιση του Γραφείου της ΚΕΔΕ στις Βρυξέλλες.
12 λόγοι
Ο πρόεδρο της ΚΕΔΕ απαρίθμησε δώδεκα σημαντικές ενστάσεις- διαφωνίες που έχει η Κ.Ε.Δ.Ε. σχετικά με το νέο ΕΣΠΑ. Είπε συγκεκριμένα :
- «Δεν περιλαμβάνεται Εθνικό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα με δικαιούχους τους Δήμους, όπως πρότεινε η ΚΕΔΕ, και δεν υπάρχει ρητή δέσμευση για τα «ολοκληρωμένα προγράμματα τοπικής ανάπτυξης» τα οποία σύμφωνα με τις Κοινοτικές κατευθύνσεις πρέπει να χρηματοδοτηθούν με το 5% των πόρων του ΕΤΠΑ.
- Η μόνη αναφορά στη συμμετοχή των Δήμων είναι η ακόλουθη αόριστη διατύπωση : «Κατά την εξειδίκευση των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων θα ληφθεί μέριμνα ώστε συγκεκριμένες κατηγορίες δράσεων και σημαντικοί πόροι να έχουν ως δικαιούχους τους Δήμους».
- Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Εκπαίδευση, Κατάρτιση, Απασχόληση», αποτελεί συνένωση των σημερινών δύο Επιχειρησιακών Προγραμμάτων των Υπουργείων Εργασίας και Παιδείας και έχει πόρους μειωμένους κατά 60% σε σχέση με τους αντίστοιχους πόρους της περιόδου 2007–2013, παρότι λόγω της κρίσης θα έπρεπε να είναι αυξημένοι.
- Στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα αυτό αναφέρονται, από το σύνολο των κοινωνικών προγραμμάτων της Τ.Α., μόνον οι βρεφονηπιακοί σταθμοί.
- Θεωρούμε απολύτως αναγκαίο να διασφαλιστούν περισσότεροι πόροι για τα κοινωνικά προγράμματα και να προγραμματιστεί έγκαιρα η συνέχιση της χρηματοδότησης των σημερινών προγραμμάτων που υλοποιούν οι Δήμοι.
- Το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Μεταρρύθμιση του Δημόσιου Τομέα», αποτελεί συνένωση των σημερινών δύο Επιχειρησιακών Προγραμμάτων «Διοικητική Μεταρρύθμιση» και «Ψηφιακή Σύγκλιση» που είναι καταρχήν θετική επιλογή, αλλά έχει πόρους μειωμένους κατά 75% σε σχέση με τους αντίστοιχους πόρους της περιόδου 2007–2013.
Σε κάθε περίπτωση, προτείνουμε να περιληφθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα αυτό η οργάνωση και ο λειτουργικός εκσυγχρονισμός των 325 Δήμων.
- Το μοναδικό Τομεακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα που παρουσιάζει γενναία αύξηση είναι το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα, Καινοτομία», στο οποίο όμως η Τοπική Αυτοδιοίκηση δεν προβλέπεται να έχει ουσιαστική συμμετοχή.
- Το οργανωτικό – διαχειριστικό σχήμα του νέου ΕΣΠΑ είναι το απόγειο του συγκεντρωτισμού.
- Όλες οι Διαχειριστικές Αρχές συγκεντρώθηκαν στο πρώην Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας (νυν Οικονομίας, Υποδομών, Ναυτιλίας και Τουρισμού).
- Ο σχεδιασμός αυτός όχι μόνο δεν έλαβε υπόψη του την αρνητική εμπειρία από τις προηγούμενες προγραμματικές περιόδους ή τη γενικότερη Ευρωπαϊκή εμπειρία αλλά εκφράζει και άγνοια κινδύνου.
- Βέβαια και για να ρίξουν στάχτη στα μάτια και να μη διαμαρτύρονται τα Υπουργεία που ασκούν τις αντίστοιχες με τα Επιχειρησιακά Προγράμματα δημόσιες πολιτικές, προβλέφθηκε στο Νόμο για το νέο ΕΣΠΑ η δημιουργία «Επιτελικών Δομών ΕΣΠΑ» στα Υπουργεία που θα είναι υπεύθυνες για τον προγραμματισμό και την υποστήριξη της υλοποίησης των έργων.
- Οι Δήμοι αναφέρονται, συνολικά, ως «φορείς υλοποίησης με οργανωτικές αδυναμίες και περιορισμένη διαχειριστική επάρκεια».
Και πρόσθεσε ότι «τα παραπάνω μας καθιστούν πολύ επιφυλακτικούς ως προς την εξέλιξη της υλοποίησης του νέου ΕΣΠΑ» .Όταν μάλιστα , είπε , « η έγκριση των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων από την Ε.Ε. έγινε στο τέλος του 2014 και η έναρξη της εφαρμογής τους προβλέπεται να γίνει στο τέλος του πρώτου εξαμήνου του 2015, δηλαδή 1,5 χρόνο από την τυπική ημερομηνία έναρξης της ισχύος του ΕΣΠΑ».
Προτάσεις
Στον αντίποδα όλων αυτών η ΚΕΔΕ προτείνει :
- « να ξεκινήσει άμεσα η εφαρμογή «εμπροσθοβαρών έργων», στα οποία να περιλαμβάνονται τα έργα που στηρίζουν την τοπική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.
- την άμεση επικαιροποίηση του ισχύοντος κανονιστικού πλαισίου του Αναπτυξιακού Προγραμματισμού .
- Η επικαιροποίηση είναι απαραίτητο να κατοχυρώνει, στο πλαίσιο της πυραμίδας του εθνικού – περιφερειακού – τοπικού αναπτυξιακού προγραμματισμού, μαζί με την αποκέντρωση, την επικουρικότητα και τη συνέργεια των προγραμματικών επιπέδων, τη συνταγματικά προβλεπόμενη διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια των Δήμων απέναντι στις Περιφέρειες, καθώς και των δύο βαθμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης απέναντι στην Κεντρική και την Αποκεντρωμένη Δημόσια Διοίκηση.»
Αποκλεισμένη η ΤΑ
Κατά τον κ. Πατούλη , « αυτό που εντυπωσιάζει στην περιγραφή των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων του ΕΣΠΑ για την Τοπική Αυτοδιοίκηση, είναι ότι, παρότι αυτή η πολιτική αφορά κυρίως αν όχι κατά αποκλειστικότητα τους Δήμους, αυτοί όχι μόνο δεν έλαβαν μέρος κατά το σχεδιασμό τους, αλλά είναι απόντες και από το πεδίο λήψης αποφάσεων». Υπογράμμισε δε ότι «
η επιλογή του τύπου των χωρικών ενοτήτων ή τα κριτήρια επιλογής των χρηματοδοτικών εργαλείων είναι, κατά τεκμήριο, πολιτικές αποφάσεις και επομένως πρέπει να συμμετέχουν οι Τοπικές Αρχές».
Κατά Δένδια – Χατζηδάκη
Συγκεκριμενοποιώντας την κριτική του , ο « γαλάζιος» πρόεδρο της ΚΕΔΕ , κατήγγειλε το πρώην Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας, του οποίου επικεφαλής από το 2012 ήταν διαδοχικά οι κκ. Χατζιδάκης και Δένδια , δυο από τα πιο κορυφαία στελ΄΄εχη της ΝΔ.
Εξαιτίας των αποφάσεων του υπουργείο , έχουν δημιουργηθεί είπε , δυο μείζονα προβλήματα:
α) « συνταγματικό, αφού καταπατάται η αυτονομία και η μη ιεράρχηση των δύο βαθμίδων Τοπικής Αυτοδιοίκησης έτσι όπως την ορίζει το Σύνταγμα και
β) αποτελεσματικότητας της διαχείρισης. Δεν είναι δυνατόν κάποια στελέχη, όσο και εάν είναι ευφυή και έμπειρα, να μπορούν από την πλατεία Συντάγματος να γνωρίζουν πολύ καλύτερα τι συμβαίνει ταυτόχρονα στον Έβρο και στη Γαύδο, από τις κατά τόπους Τοπικές Αρχές».
Υπενθύμισε δε ότι η πάγια θέση της ΚΕΔΕ, η οποία είχε γίνει αποδεκτή από το Υπουργείο Εσωτερικών, ενώ παράλληλα η Αρμόδια Γενική Διεύθυνση της Ε.Ε. δεν είχε εκφράσει αντιρρήσεις,ήταν η δημιουργία ενός ειδικού Επιχειρησιακού Προγράμματος για τους Δήμους.
Ένα ακόμη σημείο που επισήμανε είναι ότι, παρότι τυπικά το νέο ΕΣΠΑ έχει ξεκινήσει παραπάνω από ένα χρόνο, τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία παραμένουν στις λεπτομέρειες τους αδιευκρίνιστα.
« Το ενδιαφέρον είναι ότι στο σχέδιο ΕΣΠΑ που κατατέθηκε από το πρώην Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας γίνεται αποδεκτή η ανάγκη συντονισμού των δράσεων αυτών.
Μπορεί όμως να συντονίσει αυτές τις δράσεις κάποιος που δεν ξέρει την Τοπική Αυτοδιοίκηση; Με τι σύστημα και δίκτυο πληροφοριών και αμφίπλευρης ενημέρωσης;Με τι επιχειρησιακό σχέδιο; Με τι δυνατότητες ανάδρασης ; είπε και πρόσθεσε:
« Συμπάθεια» μόνο για τα νησιά
« Τέλος, για μικρούς ορεινούς και νησιώτικους δήμους το κείμενο του ΕΣΠΑ εκφράζει τη «συμπάθεια» του. Τίποτα το ουσιαστικό και πρακτικό δεν αναφέρεται σχετικά με αυτή την κατηγορία των Δήμων.
Αντίθετα, συνδέει την επιτυχία της αξιολόγησης του Προγράμματος από τη διαχειριστική ικανότητα και επάρκεια του φορέα υλοποίησης, άρα ουσιαστικά κάνει πολύ δύσκολη την πρόσβαση στα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τους μικρούς νησιώτικους και ορεινούς Δήμους».
Για όλους τους παραπάνω λόγους, τόνισε ο κ. Πατούλης , η ΚΕΔΕ διεκδικεί την ουσιαστική συμμετοχή της την εξειδίκευση των προδιαγραφών για τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία και τη συνεργασία του αρμόδιου Υπουργείου με την ΚΕΔΕ στη διοργάνωση Ημερίδων για τη σχετική ενημέρωση των Δήμων.
Και υπενθύμισε τις προτάσεις της ΚΕΔΕ όσον αφορά το νέο κανονιστικό πλαίσιο για το ΕΣΠΑ , όπως αποφάσισε το Διοικητικό Συμβούλιό της .
« Από το σύνολο των προτάσεών μας, είπε , εντάχθηκε στο Νόμο 4314/2014, ως άρθρο 24 Α, μόνον η συγκρότηση «Περιφερειακών Επιτροπών Αναπτυξιακού Σχεδιασμού ΕΣΠΑ για την Τοπική Αυτοδιοίκηση». Θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντική τη διάταξη αυτή, διότι θα επιτρέψει στην Πρωτοβάθμια Τοπική Αυτοδιοίκηση να επιδιώξει την ισότιμη συνεργασία της με τη Δευτεροβάθμια Τοπική Αυτοδιοίκηση σε εθνικό και σε περιφερειακό επίπεδο, όσον αφορά την εξειδίκευση και την εφαρμογή των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ για την προώθηση της περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής».
Τι επιδιώκει
Διαβεβαίωσε ότι επειδή δεν έγιναν δεκτές όλες οι προτάσεις η ΚΕΔΕ θα επανέλει στη νέα πολιτική ηγεσία του Υπουργείου, διεκδικώντας την ενσωμάτωση και των λοιπών προτάσεων.
Ήδη , με επιστολή του στις 11.02.2015 προς τον Υπουργό κ. Γ. Σταθάκη, προτείνει να πραγματοποιηθεί συνάντηση με αντιπροσωπεία του Διοικητικού Συμβουλίου της ΚΕΔΕ για όλα τα ζητήματα που απασχολούν τους Δήμους και συνδέονται με τις αρμοδιότητες του Υπουργείου του.
Ειδικά για τις ρυθμίσεις που αφορούν το νέο ΕΣΠΑ, η ΚΕΔΕ , είπε , επιδιώκει τα ακόλουθα :
- κατά την εξειδίκευση των Τομεακών και των Περιφερειακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων να διασφαλιστούν συγκεκριμένες κατηγορίες δράσης για τους Δήμους,
- να προβλέπεται ρητά η δυνατότητα ορισμού φορέων της Πρωτοβάθμιας Τοπικής Αυτοδιοίκησης ως Ενδιάμεσων Φορέων Διαχείρισης,
- να κατοχυρωθεί η συμμετοχή της ΚΕΔΕ και των ΠΕΔ στην εξειδίκευση και την παρακολούθηση της εφαρμογής των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο,
- να διασφαλιστεί ο συντονισμός του σχεδιασμού και της εφαρμογής των κατηγοριών δράσης των ΠΕΠ που έχουν ως δικαιούχους τους Δήμους και των ειδικών προγραμμάτων ολοκληρωμένης χωρικής ανάπτυξης.
¨»Επίσης, έχουμε προτείνει να αφαιρεθεί η διάταξη που αφορά στην παρακράτηση του 1% των ΚΑΠ ως εγγυοδοτικού λογαριασμού, η οποία οδηγεί στο να επιβαρύνονται όλοι οι Δήμοι με τις μη επιλέξιμες δαπάνες των έργων ενός Δήμου» ανάφερε .
Και υπογράμμισε ότι «στις προγραμματικές δηλώσεις της Κυβέρνησης, ο Υπουργός Εσωτερικών ανακοίνωσε ότι υιοθετεί το αίτημα αυτό, αλλά θέλουμε να υπογραμμίσουμε ότι χρειάζεται να τροποποιηθεί ολόκληρη η παράγραφος 3 του άρθρου 33 του Νόμου 4314/2014, γιατί δεν θέλουμε η κατάργηση του εγγυοδοτικού λογαριασμού να οδηγήσει στην απευθείας χρέωση του υπόχρεου Δήμου, χωρίς μάλιστα να έχει τελεσιδικήσει η σχετική διαδικασία.
Επίσης, όσον αφορά στην υποστήριξη των Δήμων για τη διασφάλιση της διαχειριστικής επάρκειάς τους και την ωρίμανση των έργων τους προτείναμε την εκπόνηση Προγράμματος Ενδυνάμωσης και Υποστήριξης των Δήμων ως δικαιούχων των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2014–2020, που θα χρηματοδοτείται από τα Προγράμματα Τεχνικής Βοήθειας και εφαρμόζεται από την ΜΟΔ και την ΕΕΤΑΑ».
Το κοινοτικό κεκτημένο
Ουσιαστικά τόνισε , η ΚΕΔΕ δεν ζητά τίποτα περισσότερο από ό,τι προβλέπει το Κοινοτικό κεκτημένο :
Να ενεργοποιηθεί η εταιρική σχέση στη φάση του σχεδιασμού και της εφαρμογής των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2014–2020,
ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο σχεδιασμό και την εφαρμογή των πολιτικών και των προγραμμάτων τοπικής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής.
«Γνωρίζουμε ότι το Υπουργείο εκπονεί μελέτη για το θέμα της διαχειριστικής επάρκειας των δικαιούχων του νέου ΕΣΠΑ, προγραμματίζοντας να τροποποιήσει το σύστημα επιβεβαίωσης της διαχειριστικής επάρκειας του προηγούμενου ΕΣΠΑ. Θεωρούμε αναγκαίο να γίνει διαβούλευση με την ΚΕΔΕ για το νέο σύστημα επιβεβαίωσης της διαχειριστικής επάρκειας και ιδίως της διαχειριστικής επάρκειας των Δήμων, πριν αυτό οριστικοποιηθεί» είπε.
Οι προτάσει της ΚΕΔΕ
Η ΚΕΔΕ ς προτείνει τα εξής:
- Να διατηρήσουν τη βεβαίωση διαχειριστικής επάρκειας, όσοι Δήμοι την έχουν ήδη αποκτήσει.
- Να δοθεί η δυνατότητα πρόσληψης εξειδικευμένου προσωπικού στους Δήμους που θέλουν να αποκτήσουν διαχειριστική επάρκεια.
- Στο πλαίσιο του αναπτυξιακού προγραμματισμού, να διασφαλιστούν και άλλοι εναλλακτικοί τρόποι διαχειριστικής επάρκειας ή υλοποίησης των έργων, όπως η υπογραφή προγραμματικών συμβάσεων
Ήδη το Διοικητικό Συμβούλιο της ΚΕΔΕ, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στη συμμετοχή των Δήμων στο νέο ΕΣΠΑ συγκρότησε ειδική Επιτροπή ΕΣΠΑ, με μέλη της, τα μέλη του Προεδρείου, τους επικεφαλής των δημοτικών παρατάξεων και τους διευθύνοντες συμβούλους της ΕΕΤΑΑ και της ΠΕΤΑ και ανέλαβα προσωπικά το ρόλο του Προέδρου της Επιτροπής.
Στην πρώτη συνεδρίασή της η Επιτροπή ΕΣΠΑ της ΚΕΔΕ αποφάσισε και προτείνει τα ακόλουθα:
Για το τρέχον ΕΣΠΑ 2007-2013:
- Nα λυθεί η εκκρεμότητα χρηματοδότησης για την ολοκλήρωση των έργων Δήμων τα οποία διαχειρίζεται η ΕΕΤΑΑ ως ενδιάμεσος φορέας διαχείρισης.
Για το νέο ΕΣΠΑ:
- Να εγκριθεί η χρηματοδότηση υποστήριξης των Δήμων από την Τεχνική Βοήθεια, που διαχειρίζεται η ΜΟΔ για την ωρίμανση των νέων έργων τους, όπως είχε συμφωνηθεί με την προηγούμενη κυβέρνηση.
- Να υιοθετηθεί η πρόταση της ΚΕΔΕ για το Πρόγραμμα Ενδυνάμωσης και Υποστήριξης των Δήμων ως δικαιούχων του νέου ΕΣΠΑ.
- Να ρυθμιστεί νομοθετικά η δυνατότητα κάθε Δήμου να προκηρύσσει και να υπογράφει σύμβαση για τεχνικό σύμβουλο υποστήριξης των υπηρεσιών του για την ωρίμανση και την εκτέλεση των έργων του.
- Τέλος, να διασφαλιστεί θεσμικά και προγραμματικά ο διακριτός ρόλος Δήμων και Περιφερειών στην εξειδίκευση, τη διαχείριση και την εφαρμογή Επιχειρησιακών Προγραμμάτων του ΕΣΠΑ 2014-2020.
