.
Οι δήμοι στην Ελλάδα συνεχίζουν να μη συγκεντρώνουν κρίσιμα δεδομένα για τις επιδόσεις τους που θα τους επέτρεπαν να χαράσσουν, να παρακολουθούν και να υλοποιούν αποτελεσματικά τις πολιτικές τους σύμφωνα με τον Δείκτη Αποτελεσματικότητας Δήμων του 2023 που δημοσιεύει το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών σε συνεργασία με το Κέντρο Διεθνούς και Ευρωπαϊκής Πολιτικής Οικονομίας και Διακυβέρνησης (ΚεΔΕΠΟΔ) του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
Σημαντική μπορεί να είναι στην κατεύθυνση αυτή η δημιουργία διαδικτυακού κόμβου παρακολούθησης των επιδόσεων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης στο Υπουργείο Εσωτερικών όπως προβλέπει ο νέος νόμος 5056/2023.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα βασικά πορίσματα της μελέτης
• Οι δήμοι που συγκαταλέγονται στο 10% με την καλύτερη συνολική επίδοση ανά κατηγορία είναι οι εξής:
• Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων: Δήμος Μοσχάτου-Ταύρου, Δήμος Πυλαίας-Χορτιάτη, Δήμος Ηρακλείου Αττικής, και Δήμος Χαϊδαρίου.
• Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι: Δήμος Ηρακλείου Κρήτης, Δήμος Θέρμης, Δήμος Μαραθώνος, Δήμος Αλμωπίας, Δήμος Τρικκαίων, Δήμος Ελασσόνας, Δήμος Φλώρινας, Δήμος Βόλου, και Δήμος Χανίων.
• Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι: Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου, Δήμος Καμένων Βούρλων, Δήμος Ιστιαίας-Αιδηψού, Δήμος Πάργας, Δήμος Φαρσάλων, Δήμος Φαιστού, Δήμος Πυλής, Δήμος Μουζακίου, και Δήμος Μονεμβασίας.
• Μικροί Ηπειρωτικοί Και Μικροί Ορεινοί Δήμοι: Δήμος Ανωγείων, Δήμος Βελβεντού, και Δήμος Αγίου Βασιλείου.
• Μεγάλοι Και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι: Δήμος Μυκόνου, και Δήμος Σαλαμίνας.
• Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι: Δήμος Ύδρας, Δήμος Σκύρου, και Δήμος Οινουσσών.
• Η μεγαλύτερη αδυναμία των δήμων εντοπίζεται στη μέτρηση και τήρηση δεδομένων δεικτών βιωσιμότητας (πεδίο στο οποίο η διαθεσιμότητα των στοιχείων είναι η μικρότερη), ενώ η καλύτερη επίδοσή τους αφορά την οικονομική διαχείριση (πεδίο στο οποίο η διαθεσιμότητα των στοιχείων είναι η μεγαλύτερη).
• Η οικονομική ανεξαρτησία των δήμων από την κεντρική διοίκηση φαίνεται να συνδέεται με καλύτερη επίδοση στη συνολική βαθμολογία του Δείκτη Αποτελεσματικότητας Δήμων. Αυτή η σχέση αφορά κυρίως το πεδίο των Υπηρεσιών, ενώ ακολουθούν τα πεδία της Πολιτικής Προστασίας και της Οργάνωσης και Διακυβέρνησης.
• Οι Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων συγκεντρώνουν την υψηλότερη μέση βαθμολογία, με επίδοση με 36,5 στα 100, και ακολουθούν οι Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι με βαθμολογία 32,8, οι Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι με βαθμολογία 25,9, οι Μεγάλοι και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι με βαθμολογία 24,3, οι Μικροί Ηπειρωτικοί και Μικροί Ορεινοί Δήμοι με βαθμολογία 20,6, ενώ τη μικρότερη βαθμολογία σημειώνουν οι Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι με 18,3.
• Οι δήμοι αδυνατούν να συγκεντρώσουν και να επεξεργαστούν στοιχεία που μετρούν την απόδοσή τους με σκοπό τη χάραξη, την παρακολούθηση και την υλοποίηση αποτελεσματικών και στοχευμένων πολιτικών της τοπικής αυτοδιοίκησης. Είναι ενδεικτικό πως στο ερωτηματολόγιο της μελέτης απάντησε μόλις το 10% των δήμων, ποσοστό το οποίο καταδεικνύει τόσο τη μικρή επιχειρησιακή ικανότητα των δήμων όσο και την έλλειψη κουλτούρας αξιολόγησης και διαφάνειας.
• Οι προβλέψεις του νέου νόμου 5056/2023 για δημιουργία στο Υπουργείο Εσωτερικών διαδικτυακού κόμβου παρακολούθησης των επιδόσεων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης προβλέπεται ότι θα συμβάλουν σημαντικά στην παρακολούθηση επιδόσεων της τοπικής αυτοδιοίκησης και θα διευκολύνουν την εκπόνηση και βελτίωση του Δείκτη Αποτελεσματικότητας Δήμων.
Ο Δείκτης Ποιότητας Νομοθέτησης αξιολογεί όλες τις δημοτικές αρχές της χώρας βάσει των επιδόσεών τους στα πεδία που αποτελούν τις βασικές τους αρμοδιότητες.
Σκοπός του Δείκτη είναι να εντοπίσει τις βέλτιστες πρακτικές και να αναδείξει τα θετικά παραδείγματα των δημοτικών αρχών που έχουν καταφέρει να αξιοποιούν αποτελεσματικά τους διαθέσιμους σ’ αυτές πόρους.
Ο Δείκτης έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να περιλαμβάνει όλα τα βασικά στοιχεία αξιολόγησης των Δήμων της χώρας με βασικό στόχο να λειτουργήσει ως αφορμή άμιλλας μεταξύ των δήμων, αποτελώντας ένα χρήσιμο εργαλείο αξιολόγησης των δημοτικών αρχών για τους πολίτες.
Ο Δείκτης βασίζεται στον Πιλοτικό Δείκτη Αποτελεσματικότητας των Δήμων που δημοσίευσε το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών το 2019 και συντάχθηκε βάσει του αντίστοιχου λιθουανικού Δείκτη Αποτελεσματικότητας των Δήμων (Lithuanian Municipal Performance Indexο οποίος δημοσιεύεται σε ετήσια βάση από το Lithuanian Free Market Institute και άλλων σχετικών δεικτών που συναντώνται στη διεθνή έρευνα.
Ο Δείκτης Αποτελεσματικότητας των Δήμων ανήκει στην κατηγορία των σύνθετων δεικτών (composite indicators), όπου μία βασική έννοια προσεγγίζεται μεθοδολογικά μέσα από βασικά επιμέρους πεδία που την απαρτίζουν. Οι σύνθετοι δείκτες αποτελούν πολύ σημαντικά εργαλεία πολιτικής ανάλυσης και χρησιμοποιούνται ευρέως από διεθνείς οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ και η Παγκόσμια Τράπεζα, ενώ το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών δημοσιεύει ετησίως και άλλους σύνθετους δείκτες, όπως ο Δείκτης Ποιότητας Νομοθέτησης.
Το έτος αξιολόγησης για τον Δείκτη είναι το 2021, για το οποίο υπάρχουν διαθέσιμα επίσημα οικονομικά δεδομένα.
Τέλος, ο Δείκτης ευθυγραμμίζεται πλήρως με το πλαίσιο του ν. 5056/2023 στον οποίο, μεταξύ άλλων, προβλέπεται η θέσπιση δημόσιων δεικτών ποιότητας και απόδοσης των Ο.Τ.Α. και βραβείων για τις βέλτιστες επιδόσεις τους, με σκοπό τη χάραξη, την παρακολούθηση και την υλοποίηση αποτελεσματικών και στοχευμένων πολιτικών της τοπικής αυτοδιοίκησης .
Με τις καλύτερες επιδόσεις
Αμαλυτικότερα, οι δήμοι οι οποίοι ανήκουν στο 10% με τις καλύτερες επιδόσεις στην κατηγορία τους βάσει της
επίδοσης τους στην συνολική βαθμολογία και στα επιμέρους πεδία του Δείκτη είναι:
Συνολική Βαθμολογία:
Κατηγορία Α: Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων
• Δήμος Μοσχάτου-Ταύρου
• Δήμος Πυλαίας-Χορτιάτη
• Δήμος Ηρακλείου Αττικής
• Δήμος Χαϊδαρίου
Κατηγορία Β: Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Ηρακλείου Κρήτης
• Δήμος Θέρμης
• Δήμος Μαραθώνος
• Δήμος Αλμωπίας
• Δήμος Τρικκαίων
• Δήμος Ελασσόνας
• Δήμος Φλώρινας
• Δήμος Βόλου
• Δήμος Χανίων
Κατηγορία Γ: Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου
• Δήμος Καμένων Βούρλων
• Δήμος Ιστιαίας-Αιδηψού
• Δήμος Πάργας
• Δήμος Φαρσάλων
• Δήμος Φαιστού
• Δήμος Πυλής
• Δήμος Μουζακίου
• Δήμος Μονεμβασίας
Κατηγορία Δ: Μικροί Ηπειρωτικοί Και Μικροί Ορεινοί Δήμοι
• Δήμος Ανωγείων
• Δήμος Βελβεντού
• Δήμος Αγίου Βασιλείου
Κατηγορία Ε: Μεγάλοι Και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Μυκόνου
• Δήμος Σαλαμίνας
Κατηγορία ΣΤ: Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Ύδρας
• Δήμος Σκύρου
• Δήμος Οινουσσών
Α. Οργάνωση Και Διακυβέρνηση:
Κατηγορία Α: Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων
• Δήμος Πυλαίας-Χορτιάτη
• Δήμος Νίκαιας-Αγίου Ιωάννη Ρέντη
• Δήμος Μοσχάτου-Ταύρου
• Δήμος Χαϊδαρίου
Κατηγορία Β: Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Παλλήνης
• Δήμος Ηρακλείου Κρήτης
• Δήμος Μαραθώνος
• Δήμος Θέρμης
• Δήμος Αιγιάλειας
• Δήμος Αλμωπίας
• Δήμος Βόλου
• Δήμος Ελασσόνας
• Δήμος Χανίων
Κατηγορία Γ: Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου
• Δήμος Καμένων Βούρλων
• Δήμος Νέστου
• Δήμος Πάργας
• Δήμος Μουζακίου
• Δήμος Νικολάου Σκουφά
• Δήμος Δομοκού
• Δήμος Λοκρών
• Δήμος Οιχαλίας
Κατηγορία Δ: Μικροί Ηπειρωτικοί Και Μικροί Ορεινοί Δήμοι
• Δήμος Βελβεντού
• Δήμος Ανωγείων
• Δήμος Ζαγορίου
Κατηγορία Ε: Μεγάλοι Και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Μυκόνου
• Δήμος Σκιάθου
Κατηγορία ΣΤ: Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Οινουσσών
• Δήμος Νισύρου
• Δήμος Ύδρας
Β. Οικονομική Διαχείριση:
Κατηγορία Α: Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων
• Δήμος Ηρακλείου Αττικής
• Δήμος Πυλαίας-Χορτιάτη
• Δήμος Αμπελοκήπων-Μενεμένης
• Δήμος Παλαιού Φαλήρου
Κατηγορία Β: Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Θέρμης
• Δήμος Ηρακλείου Κρήτης
• Δήμος Κομοτηνής
• Δήμος Παλλήνης
• Δήμος Χαλκηδόνος
• Δήμος Λαμιέων
• Δήμος Ξάνθης
• Δήμος Λαγκαδά
• Δήμος Αλεξανδρούπολης
• Δήμος Τρικκαίων
Κατηγορία Γ: Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Στυλίδας
• Δήμος Καμένων Βούρλων
• Δήμος Βέλου-Βόχας
• Δήμος Βισαλτίας
• Δήμος Πύλης
• Δήμος Αρριανών
• Δήμος Σιντικής
• Δήμος Ερμιονίδας
• Δήμος Μαρώνειας-Σαπών
Κατηγορία ΣT: Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Φολεγάνδρου
Κατηγορία Δ: Μικροί Ηπειρωτικοί Και Μικροί Ορεινοί Δήμοι
• Δήμος Θέρμου
• Δήμος Τροιζηνίας-Μεθανών
• Δήμος Κεντρικών Τζουμέρκων
Κατηγορία Ε: Μεγάλοι Και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Καλυμνίων
• Δήμος Νάξου Και Μικρών Κυκλάδων
• Δήμος Αντιπάρου
• Δήμος Κιμώλου
Γ. Υπηρεσίες:
Κατηγορία Α: Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων
• Δήμος Μοσχάτου-Ταύρου
• Δήμος Αλίμου
• Δήμος Αμαρουσίου
• Δήμος Βύρωνος
Κατηγορία Β: Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Ηρακλείου Κρήτης
• Δήμος Αλεξανδρούπολης
• Δήμος Αγρινίου
• Δήμος Λαμιέων
• Δήμος Βέροιας
• Δήμος Αχαρνών
• Δήμος Διονύσου
• Δήμος Ελευσίνας
• Δήμος Τρικκαίων
• Δήμος Βόλου
• Δήμος Ασπροπύργου
• Δήμος Δράμας
• Δήμος Λαρισαίων
• Δήμος Αρταίων
• Δήμος Κοζάνης
Κατηγορία Γ: Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Άργους Ορεστικού
• Δήμος Βόλβης
• Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου
• Δήμος Αριστοτέλη
• Δήμος Σικυωνίων
• Δήμος Ανδραβίδας-Κυλλήνης
• Δήμος Βοΐου
• Δήμος Βέλου-Βόχας
• Δήμος Φαρσάλων
• Δήμος Ανατολικής Μανης
• Δήμος Μαλεβιζίου
• Δήμος Λοκρών
• Δήμος Αλιάρτου-Θεσπιέων
• Δήμος Μινωα Πεδιάδας
• Δήμος Μάνδρας-Ειδυλλίας
• Δήμος Διδυμοτείχου
• Δήμος Αγίας
• Δήμος Αρχάνων-Αστερουσίων
Κατηγορία Δ: Μικροί Ηπειρωτικοί Και Μικροί Ορεινοί Δήμοι
• Δήμος Δεσκάτης
• Δήμος Βελβεντού
• Δήμος Αγίου Βασιλείου
• Δήμος Βιάννου
• Δήμος Αγράφων
Κατηγορία Ε: Μεγάλοι Και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Αίγινας
• Δήμος Δυτικής Λέσβου
Κατηγορία ΣΤ: Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Αλοννήσου
• Δήμος Σκύρου
• Δήμος Σαμοθράκης
Δ. Βιωσιμότητα:
Κατηγορία Α: Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων
• Δήμος Μοσχάτου-Ταύρου
• Δήμος Αμπελοκήπων-Μενεμένης
• Δήμος Νέας Ιωνίας
• Δήμος Παύλου Μελά
Κατηγορία Β: Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Ηρακλείου Κρήτης
• Δήμος Σαρωνικού
• Δήμος Πατρέων
• Δήμος Ρεθύμνης
• Δήμος Χερσονήσου
• Δήμος Χανίων
• Δήμος Βόλου
• Δήμος Θέρμης
• Δήμος Σερρών
• Δήμος Παγγαίου
Κατηγορία Γ: Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου
• Δήμος Πύλης
• Δήμος Φαρσάλων
• Δήμος Φαιστού
• Δήμος Ιστιαίας-Αιδηψού
• Δήμος Μετεώρων
• Δήμος Πάργας
• Δήμος Νικολάου Σκουφά
• Δήμος Τεμπών
• Δήμος Σοφάδων
• Δήμος Ξηρομέρου
Κατηγορία Δ: Μικροί Ηπειρωτικοί Και Μικροί Ορεινοί Δήμοι
• Δήμος Ανωγείων
• Δήμος Αγίου Βασιλείου
• Δήμος Νότιας Κυνουρίας
Κατηγορία Ε: Μεγάλοι Και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Σαλαμίνας
• Δήμος Τήνου
• Δήμος Σκιάθου
Κατηγορία ΣΤ: Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Τήλου
• Δήμος Ύδρας
• Δήμος Σαμοθράκης
Ε. Πολιτική Προστασία:
Κατηγορία Α: Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων
• Δήμος Μοσχάτου-Ταύρου
• Δήμος Πυλαίας-Χορτιάτη
• Δήμος Ελληνικού-Αργυρούπολης
• Δήμος Χαλανδρίου
• Δήμος Αμαρουσίου
• Δήμος Χαϊδαρίου
Κατηγορία Β: Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Χίου
• Δήμος Φλώρινας
• Δήμος Μαραθώνος
• Δήμος Ηρακλείου Κρήτης
• Δήμος Λαμιέων
• Δήμος Αλμωπίας
• Δήμος Χερσονήσου
• Δήμος Ελασσόνας
• Δήμος Ξάνθης
Κατηγορία Γ: Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι
• Δήμος Ραφήνας-Πικερμίου
• Δήμος Φαιστού
• Δήμος Ιστιαίας-Αιδηψού
• Δήμος Ξηρομέρου
• Δήμος Μαρκοπούλου Μεσογαίας
• Δήμος Φαρκαδόνας
• Δήμος Πάργας
• Δήμος Καμένων Βούρλων
• Δήμος Φαρσάλων
• Δήμος Ορχομενού
• Δήμος Ευρώτα
• Δήμος Ανατολικής Μανης
• Δήμος Γορτυνίας
Κατηγορία Δ: Μικροί Ηπειρωτικοί Και Μικροί Ορεινοί Δήμοι
• Δήμος Αγίου Βασιλείου
• Δήμος Ανωγείων
• Δήμος Τροιζηνίας-Μεθανών
• Δήμος Φιλιατών
Κατηγορία Ε: Μεγάλοι Και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Μυκόνου
• Δήμος Κω
• Δήμος Ικαρίας
Κατηγορία ΣΤ: Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι
• Δήμος Ελαφονήσου
• Δήμος Φολεγάνδρου
• Δήμος Ιθάκης
Ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών Νίκος Ρώμπαπας έκανε το ακόλουθο σχόλιο:
«Η πρώτη αρχή της διοίκησης είναι πως δεν μπορείς να βελτιώσεις κάτι αν δεν το μετρήσεις. Σήμερα, οι δήμοι στην Ελλάδα συνεχίζουν να μην μετράνε κρίσιμες επιδόσεις τους, γεγονός που έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην αποτελεσματικότητα των πολιτικών τους. Ο νέος κόμβος παρακολούθησης των επιδόσεων των ΟΤΑ στο Υπουργείο Εσωτερικών μπορεί να συμβάλει καθοριστικά σ’ αυτό, αρκεί να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί σωστά. Η μεθοδολογία του Δείκτη Αποτελεσματικότητας Δήμων που δημοσιεύει τα τελευταία χρόνια το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών προσφέρει έναν χρήσιμο οδικό χάρτη στην κατεύθυνση αυτή».
Το Κέντρο Διεθνούς & Ευρωπαϊκής Πολιτικής Οικονομίας & Διακυβέρνησης (ΚεΔΕΠΟΔ) είναι το επίσημο ερευνητικό κέντρο του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Κύριος σκοπός του ΚεΔΕΠΟΔ είναι να αποτελέσει έναν επιστημονικό και έγκυρο φορέα διεξαγωγής πρωτογενούς έρευνας, μελέτης και ανάπτυξης της επιστημονικής γνώσης για την εφαρμογή και προώθηση των πιο σύγχρονων επιστημονικών μεθόδων στα πεδία της Διεθνούς και Ευρωπαϊκής Πολιτικής Οικονομίας και Διακυβέρνησης




