Διάγοντας ως Χώρα αλλά και ως Ευρωπαϊκή Ένωση μία πρωτόγνωρη οικονομική και κοινωνική κρίση που ενδεχομένως να είναι χειρότερη και από την μεγάλη κρίση του 1929,είναι ανάγκη να επικρατήσουν ψύχραιμες απόψεις και να εφαρμοστούν σοβαρές λύσεις ούτως ώστε οι αναπόφευκτες συνέπειες να είναι λιγότερο οδυνηρές.
Ποια είναι όμως η έννοια του όρου “Οικονομική κρίση”?
Οικονομική κρίση είναι τo φαινόμενο κατά το οποίο μια οικονομία χαρακτηρίζεται από μια διαρκή και αισθητή μείωση της οικονομικής της δραστηριότητας δηλ μια αισθητή μείωση σε όλα τα μακροοικονομικά μεγέθη της οικονομίας, όπως η απασχόληση, το εθνικό προϊόν, οι τιμές, οι επενδύσεις κ.λπ
Η οικονομική κρίση αποτελεί τη μία από τις δύο φάσεις των οικονομικών διακυμάνσεων και συγκεκριμένα τη φάση της καθόδου, όταν δηλαδή η οικονομική δραστηριότητα βρίσκεται σε μια συνεχή συρρίκνωση (European Commission, 2009) [6].
Οικονομικές διακυμάνσεις είναι οι διαδοχικές αυξομειώσεις της οικονομικής δραστηριότητας μέσα σε μια οικονομία
Από πολύχρονες στατιστικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαπιστώθηκε ότι οι οικονομικές διακυμάνσεις διαρκούν περίπου από 7 έως 11 χρόνια
Ποια είναι τώρα τα αίτια που οδήγησαν σε αυτή την οικονομική κρίση?
Τα αίτια της κρίσης πρέπει να αναζητηθούν αφενός στα χρόνια διαρθρωτικά προβλήματα και τις πολιτικές που εφαρμόστηκαν αλλά και στη διεθνή συγκυρία της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης που τα ανέδειξε με εντονότερο και οξύτερο τρόπο. Η κρίση στη χώρα μας αναμένεται να έχει μεγαλύτερο βάθος και διάρκεια από ότι σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακριβώς γιατί η δομή και τα διαρθρωτικά της προβλήματα όχι μόνο είναι διαφορετικά, αλλά διατηρούνται και καθημερινά γίνονται μεγαλύτερα και οξύτερα, αντί να αμβλύνονται, κάτω και από τις συνθήκες της διεθνούς κρίσης Η παραγωγική βάση της Ελληνικής Οικονομίας είναι ισχνή καθώς στηρίχθηκε, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, σε τομείς όπως ο τουρισμός, η ναυτιλία και η οικοδομή, κλάδοι που πλήττονται πρώτοι και με ιδιαίτερη ένταση από την κρίση. Ακόμη, οι Τράπεζες το πιο ισχυρό τμήμα του ελληνικού κεφαλαίου, οι οποίες λειτούργησαν με πρωτόγνωρους ρυθμούς πιστωτικής επέκτασης, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, με την επέκταση τους στα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, μαζί με άλλες μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις, είναι εκτεθειμένες στην διεθνή κρίση με την ανάληψη υψηλών κινδύνων
Η σημερινή κρίση ξεκίνησε από την ταυτόχρονη συνύπαρξη των ακόλουθων τριών παραγόντων :
• Τη φούσκα στις τιμές των ακινήτων σε πολλές περιοχές των ΗΠΑ, • Τη ραγδαία εξάπλωση στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου σε όλη την Ευρωζώνη, • Τη μεταφορά του ρίσκου από τις τράπεζες στους δανειολήπτες και τα νοικοκυριά
Αναφορικά τώρα με τις Επιπτώσεις της κρίσης στην κοινωνική και οικονομική ζωή
Η οικονομική κρίση προκαλεί δραματικές επιπτώσεις στην κοινωνική ζωή, δεδομένου ότι η μείωση ή και η απουσία εισοδήματος προκαλεί απώλειες στην ευημερία και ωθεί μεγάλα τμήματα του πληθυσμού στη φτώχεια. Η κατάσταση αυτή, όπως περιγράφηκε παραπάνω, απειλεί κυρίως τις χώρες χαμηλής και μέσης ανάπτυξης, όπως είναι η Ελλάδα καθώς και στο εσωτερικό των χωρών αυτών κυρίως τα χαμηλά κοινωνικά και εισοδηματικά στρώματα, Τον Φεβρουάριο 2010 αποφασίστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η διαμόρφωση ενός πακέτου δανειακής στήριξης του ελληνικού Δημοσίου με την εμπλοκή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και στις 23 Απριλίου 2010 ζητήθηκε η ενεργοποίηση του μηχανισμού δανειακής στήριξης εκ μέρους της ΕΕ και του ΔΝΤ, εγκαινιάζοντας παράλληλα πολιτικές «συρρίκνωσης του κράτους» αναφορικά με το ασφαλιστικό σύστημα, τις συντάξεις, την τοπική αυτοδιοίκηση και όλα τα συνεπακόλουθα της οικονομικής κρίσης που βιώνουμε όλοι μας την τελευταία πενταετία.
Σε αυτή την συγκυρία, η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να μένει ουδέτερη και αμέριμνη. Ούτε πρέπει να επιτρέψει την ισοπέδωση και την καταρράκωσή της μέσα σε κλίμα αμφισβήτησης των πάντων. Η Αυτοδιοίκηση, αντίθετα, επιβάλλεται να βρίσκεται μέσα στην κοινωνία, δίπλα στον κόσμο και μέσα στα αγωνιώδη ερωτήματά του. Δεν πρέπει να γίνει μέρος του προβλήματος, αλλά οφείλει να γίνει μέρος της λύσης του.
Οι Τοπικές Αρχές, ως οι πλησιέστερες στον πολίτη και στην κοινωνία, είναι από τους πρώτους που έρχονται σε επαφή με τις συνέπειες της κρίσης στην πραγματική οικονομία και είναι ίσως οι μοναδικές αρχές που δύνανται να καταγράψουν τις συνέπειες αυτές με συγκεκριμένα ονοματεπώνυμα και ανάγκες και όχι με τους γενικούς δείκτες και αριθμούς του κεντρικού κράτους.
Έτσι σηκώνει αποκλειστικά το βάρος της κοινω¬νικής πολιτικής του κράτους, οργανώνοντας ένα εκτεταμένο δίκτυο κοινωνικών υπηρεσιών που απευθύνεται στο σύνολο των πολι¬τών και ιδιαίτερα στους φτωχούς, τους ανέργους και τους οικονομικά ασθενέστερους.
Οι πολίτες αντιλαμβάνονται τη δύσκολη οικονομική κατάσταση της χώρας και κανείς δεν περιμένει από την Αυτοδιοίκηση να συνεχίσει να δραστηριοποιείται με τους πριν το 2010 ρυθμούς.
Παρόλα αυτά, οφείλει να διατηρεί ένα επίπεδο λειτουργίας, που να συντηρεί αξιοπρεπώς τις βασικές υποδομές σε καθαριότητα και πράσινο και σε ό,τι αφορά την καθημερινότητα του πολίτη.
* Να δίνει ιδιαίτερο βάρος σε θέματα κοινωνικών υποδομών, σε μια κοινωνία όπου ο συνεκτικός της ιστός διαβρώνεται και η φτώχεια περνά σε όλο και περισσότερα στρώματα. * Να τρέξει σε συνεργασία με την Πολιτεία προγράμματα για άνεργους νέους και για τις προ της σύνταξης ηλικίες, να πάρουν ανάσα οι πιο σκληρά χειμαζόμενες κατηγορίες πολιτών και ταυτόχρονα η Αυτοδιοίκηση να βελτιώσει τις παροχές της.
* Να διαφυλάξει την εμπιστοσύνη που ακόμη δείχνουν οι πολίτες στην Αυτοδιοίκηση και να δημιουργήσουμε στις πόλεις δίκτυα αλληλεγγύης, που καταξιώνουν τον θεσμό.
* Να πείσει τον πολίτη για την ανάγκη όλο και μεγαλύτερης διαφάνειας στα πράγματα της πόλης και να εμβαθύνει τη δημοκρατία και τη λαϊκή συμμετοχή.
Αναφέροντας για το Δήμο μας τις πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις, τα ΚΑΠΗ, το πρόγραμ¬μα «Βοήθεια στο Σπίτι», τα κοινωνικά παντοπωλεία, τα Κέντρα Αλληλεγγύης για την ενίσχυση φτω¬χών και αστέγων, την παροχή τροφίμων, φαρμάκων και άλλα, ο Δήμαρχος και η Δημοτική αρχή όχι μόνο δεν απεμπόλησε κοινωνικές δομές αλλά αντιθέτως τις ενίσχυσε, παρά την ισχνή οικονομική κατάσταση του Δήμου και της χώρας γενικότερα.
Δυστυχώς όμως στο σύνολό της η Τοπική Αυτοδιοίκηση αντιμετωπίζεται από την Κεντρική Διοίκηση ως ένας κοινός δημόσιος φορέας. Ήδη την τελευταία τριετία υπάρχει μείωση πόρων κατά 60%, συγ¬χωνεύσεις δήμων και Νομικών Προ¬σώπων και μειώσεις οι οποίες, δεν έχουν προηγούμενο σε κανέναν άλλο φορέα της γενικής και κεντρικής κυβέρνησης.
Οι περικοπές σε οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους μπορεί να δημιουργούν πρωτόγνωρες συνθήκες και πολλά προβλήματα στην Αυτοδιοίκηση. Παράλληλα όμως, δημιουργούν και την ανάγκη στροφής σε ένα διαφορετικό μοντέλο διοίκησης και λειτουργίας των δήμων σε σχέση με αυτό που επικρατούσε μέχρι σήμερα.
Ο περιορισμός της σπατάλης, ο εξορθολογισμός των δημοτικών υπηρεσιών, η αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών προγραμμάτων για έργα μόνο ουσίας, οι συμπράξεις με το εθελοντικό κίνημα για περιβαλλοντικές και κοινωνικές πρωτοβουλίες, οι διαδημοτικές συνεργασίες με στόχο τις οικονομίες κλίμακας, η επένδυση στην τοπική ανάπτυξη είναι μόνο μερικοί από τους τομείς στους οποίους πρέπει να στραφεί ένας σύγχρονος δήμος, ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί στις ανάγκες των καιρών.
Η ανάγκη για κοινωνικά δίκαιη και συντεταγμένη διέξοδο από την κρίση προβάλλει σήμερα ως το μεγάλο ζητούμενο. Με αυτό τον στόχο, η Αυτοδιοίκηση οφείλει και αναλαμβάνει μια μεγάλη, ενωτική και αξιόπιστη πρωτοβουλία, που υπερβαίνει στενές κομματικές περιχαρακώσεις διατυπώνοντας σαφές πολιτικό και διεκδικητικό πλαίσιο με όραμα και σχέδιο.
