Το εργοστάσιο φωταερίου της Αθήνας, ο χώρος που στεγάζει την «Τεχνόπολις» Δήμου Αθηναίων, εγκαινιάστηκε χθες και ανοίγει από σήμερα τις
πύλες του στο κοινό σχεδόν 30 χρόνια μετά το κλείσιμό του ως το πρώτο βιομηχανικό μουσείο της Αθήνας.
Το 2011 η νέα διοίκηση της Τεχνόπολης ανέλαβε το φιλόδοξο έργο της δημιουργίας αναθέτοντας σε μια ομάδα σημαντικών επιστημόνων (μουσειολόγους, ιστορικούς, μηχανολόγους μηχανικούς αρχιτέκτονες, πολιτικούς μηχανικούς, συντηρητές) την υλοποίηση του μουσείου. Ένα χρόνο μετά, το παλαιό εργοστάσιο φωταερίου ανοίγει τους χώρους του στο κοινό και παρουσιάζει την «ιστορία» του για πρώτη φορά. Ο επισκέπτης ακολουθώντας ένα μουσειολογικό περίπατο με συγκεκριμένες στάσεις έχει τη δυνατότητα να περιηγηθεί στις εγκαταστάσεις του εργοστασίου, να παρακολουθήσει τη γραμμή παραγωγής του φωταερίου και να ανακαλύψει ένα έως σήμερα «ξεχασμένο» κομμάτι της ιστορίας της Αθήνας.
Συγχρόνως, θέματα όπως η βιομηχανική κληρονομιά και η βιομηχανική αρχαιολογία, η επιχειρηματικότητα, οι βιομηχανικές συνθήκες εργασίας στο εργοστάσιο, οι παλαιές και νέες μορφές ενέργειας ξεδιπλώνονται στα μάτια του επισκέπτη μέσα από αυθεντικά αντικείμενα, μηχανήματα, πλούσιο φωτογραφικό υλικό, ηχητικά ντοκουμέντα και βιντεοπροβολές. Πρόκειται για θέματα διαχρονικά, αλλά και επίκαιρα που σχετίζονται με την ανάπτυξη της πρωτεύουσας τους δύο τελευταίους αιώνες. Η ίδρυση του Βιομηχανικού Μουσείου Φωταερίου έρχεται να εμπλουτίσει το μουσειακό χάρτη της πόλης. Η Αθήνα υποδέχεται το πρώτο βιομηχανικό μουσείο και ταυτόχρονα το πρώτο τεχνολογικό μουσείο.
Έτσι η Τεχνόπολη αποκτά διπλή λειτουργία, τόσο ως χώρος πολιτιστικών και καλλιτεχνικών εκδηλώσεων όσο και ως το πρώτο Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου που αρχίζει να διηγείται την ιστορία του και παρουσιάζει την τεχνολογία μιας άλλης εποχής.
Καμίνης
Σε συνέντευξή του , δήμαρχος Αθηναίων, Γιώργος Καμίνης, τόνισε ότι με την έναρξη λειτουργίας του Βιομηχανικού Μουσείου Φωταερίου «αναπαράγεται ένα σημαντικό τμήμα της ιστορίας της πόλης», καθώς και με τέτοια έργα «η Αθήνα ξαναβρίσκει την μνήμη της».
Υπογραμμίζοντας τη σημασία που θα διαδραματίσει το νέο μουσείο στην προσέλκυση επισκεπτών, ο κ. Καμίνης σημείωσε ότι «αποτελεί έμπρακτη απόδειξη της πολιτιστικής πολιτικής και δράσης του δήμου Αθηναίων και αντιπαρατίθεται στο κλίμα αδράνειας της εποχής μας, όταν υπάρχει όραμα και κινητοποίηση των δημιουργικών δυνάμεων».
Αναφερόμενος στα ιστορικά στοιχεία για την λειτουργία του Εργοστασίου Φωταερίου της Αθήνας από το 1862, ο δήμαρχος Αθηναίων, ανέφερε ότι «το πρώτο βιομηχανικό μουσείο της πόλης αναδεικνύεται σε πολιτιστικό κόμβο ευρωπαϊκών προδιαγραφών που εστιάζει στην βιομηχανική ιστορία». Ευχαρίστησε όλους τους συντελεστές του έργου, επισήμανε ότι το έργο υλοποιήθηκε μέσα σε δυο χρόνια και αποδεικνύει ότι «η πόλη βρίσκεται σε τροχιά ανόδου».
Μπιτζάνης
Ο διευθύνων σύμβουλος της «Τεχνόπολις» του δήμου Αθηναίων, Κωστής Μπιτζάνης χαρακτήρισε το έργο ως το πιο σημαντικό βιομηχανικό μνημείο της χώρας και το καλύτερα διατηρημένο εργοστάσιο φωταερίου στην Ευρώπη και αναφέρθηκε αναλυτικά στις δυνατότητες του επισκέπτη να περιηγηθεί στην ιστορία παραγωγής φωταερίου μέσα από έναν περίπατο με στάσεις σε σημαντικούς σταθμούς στην παραγωγική διαδικασία και τον φωτισμό της πόλης.
Αντωνοπούλου
Η πρόεδρος της «Τεχνόπολις», Αγγελική Αντωνοπούλου, αναφέρθηκε στις παράλληλες εκθέσεις, οι οποίες θα πραγματοποιηθούν έως και στις 24 Φεβρουαρίου και περιλαμβάνουν εκθέσεις 12 εικαστικών.
«Ιστορικό»
Το εργοστάσιο φωταερίου της Αθήνας ιδρύθηκε το 1857, μόλις τρία χρόνια μετά το μεταξουργείο Δουρούτη, για να καλύψει την ανάγκη της πόλης για δημόσιο φωτισμό. Οι δύο αυτές πρώτες βιομηχανίες της Αθήνας θα σημαδέψουν την πολεοδομική και οικονομική ανάπτυξη της πόλης. Από τις δύο μονάδες πήραν το όνομα τους δύο από τις πιο πυκνοκατοικημένες συνοικίες της πρωτεύουσας, το Μεταξουργείο και το Γκαζοχώρι.
Το εργοστάσιο φωταερίου υπήρξε η πρώτη μονάδα παραγωγής ενέργειας στην Ελλάδα και στην Αθήνα. Η κομβική του θέση στην αρχή της οδού Πειραιώς οδήγησε στην περαιτέρω ανάπτυξη και εξέλιξη της οδού στη μεγαλύτερη για αρκετές δεκαετίες βιομηχανική ζώνη της πόλης.
Την εποχή που ιδρύθηκε το εργοστάσιο φωταερίου, τα επιτεύγματα της βιομηχανικής επανάστασης είχαν μόλις αρχίσει να διαφαίνονται στο νεοσύστατο τότε ελληνικό κράτος. Στα τέλη του 19ου αιώνα, η χρήση του φωταερίου επεκτάθηκε, καθώς η νέα για την εποχή μορφή ενέργειας χρησιμοποιήθηκε, εκτός από το φωτισμό της πόλης, για πρώτη φορά στα νοικοκυριά και στις βιομηχανίες για την εξυπηρέτηση των ενεργειακών τους αναγκών.
Από το 1938 η διοίκηση του εργοστασίου περιέρχεται στο Δήμο Αθηναίων και το 1952 συστήνεται επίσημα η Δημοτική Επιχείρηση Φωταερίου Αθηνών (Δ.Ε.Φ.Α.), η οποία αναλαμβάνει την παραγωγή και διανομή του φωταερίου στο δίκτυο της πρωτεύουσας.
Το εργοστάσιο φωταερίου της Αθήνας παρείχε φωτισμό και ενέργεια στην πόλη για σχεδόν 130 χρόνια, μέχρι το 1984 οπότε έκλεισε οριστικά.
Η σημασία του εργοστασίου φωταερίου υπήρξε καθοριστική στην ανάπτυξη της Αθήνας. Συνέβαλε σημαντικά στον εκσυγχρονισμό της πρωτεύουσας, άλλαξε το χαρακτήρα της οικιακής ζωής των κατοίκων της και προσέδωσε ένα γενικότερο χαρακτηριστικό στο ύφος της, αυτό μιας πόλης σύγχρονης, οικονομικά ανεξάρτητης, με βιομηχανική δραστηριότητα, κατά τα πρότυπα των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων της εποχής.
Λίγα χρόνια μετά το κλείσιμο του εργοστασίου ξεκίνησαν οι πρώτες μελέτες για την αξιοποίηση και επανάχρηση των παλαιών εγκαταστάσεων. Ο χώρος κηρύχθηκε ιστορικό διατηρητέο μνημείο από το Υπουργείο Πολιτισμού με την προοπτική να γίνει μουσείο και χώρος πολλαπλών εκδηλώσεων. Επιπλέον, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα τεχνολογίας και βιομηχανικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα, καθώς σώζεται το μεγαλύτερο μέρος των κτιριακών εγκαταστάσεων και σχεδόν ακέραιο ένα μεγάλο μέρος του μηχανολογικού του εξοπλισμού. Αυτό, σε συνδυασμό με τη συγκέντρωση αντικειμένων από το εργοστάσιο καθώς και συσκευών φωταερίου αποτελούν την πλούσια συλλογή του Βιομηχανικού Μουσείου.
Η επισκευή και αποκατάσταση των παλαιών κτιρίων, καθώς και η οργάνωση του ελευθέρου χώρου του συγκροτήματος ολοκληρώθηκε το 2004. Ήδη από το 1999, ο χώρος λειτουργεί με την επωνυμία «Τεχνόπολις» Δήμου Αθηναίων και φιλοξενεί πολιτιστικές και άλλες εκδηλώσεις.
Όλα αυτά στο Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου που μας υποδέχεται αύριο από τις 10.00 έως τις 18.00 στην «Τεχνόπολις» Δήμου Αθηναίων. Ελεύθερη Είσοδος για σήμερα και αύριο ενώ από 29 Γενάρη θα είναι 1€.
Το χειμερινό ωράριο (15 Οκτωβρίου – 15 Απριλίου), είναι : Τρίτη – Κυριακή: 10.00 – 20.00 Τελευταία είσοδος: 19.00 Δευτέρα: κλειστά
Θερινό ωράριο (16 Απριλίου – 14 Οκτωβρίου): Τρίτη – Κυριακή: 10.00 – 18.00 Τελευταία είσοδος: 17.00
Δευτέρα: κλειστά . Κλειστά: 1 Ιανουαρίου, Κυριακή του Πάσχα, 1 Μαΐου, 28 Οκτωβρίου, 25 & 26 Δεκεμβρίου
Πωλητήριο
Το Βιομηχανικό Μουσείο Φωταερίου αποτέλεσε πηγή δημιουργίας για το πωλητήριο με αποτέλεσμα όλα τα αντικείμενα, από τα κοσμήματα μέχρι τα σημειωματάρια και τις κασετίνες, να συνδέονται με την ιστορία και την αισθητική αυτού του τόσο αναγνωρίσιμου τοπωνυμίου της Αθήνας.
Η διαδρομή στο χρόνο, εικόνες από το παρελθόν μέχρι σήμερα, η παλιά και η νέα λειτουργία του χώρου, καθώς και η συνολική αίσθηση του επισκέπτη από το Μουσείο και την Τεχνόπολις αποτυπώνονται σε χρηστικά και διακοσμητικά αντικείμενα.
Στόχος του πωλητηρίου είναι να τιμήσει και να εμπνευστεί όχι μόνο από το ίδιο το Μουσείο αλλά και απ’ το βιομηχανικό του χαρακτήρα. Επιστρατεύοντας έννοιες όπως καινοτομία και επιχειρηματικότητα, απαραίτητες για την επιτυχία μιας βιομηχανίας, το πωλητήριο του Μουσείου διαφοροποιείται και αναλαμβάνει όλη τη διαδικασία παραγωγής βιομηχανικών αντικειμένων σε συνεργασία με ελληνικές βιοτεχνίες και εργοστάσια. Έτσι στηρίζεται το έργο των Ελλήνων βιομηχανικών σχεδιαστών καθώς και η εγχώρια παραγωγή πετυχαίνοντας παράλληλα ένα τελικό προϊόν χωρίς μεσάζοντες, στη χαμηλότερη δυνατή τιμή για τον αγοραστή.
