100_0706Η μεγάλη πρόκληση του 2012, για ολόκληρη την Ελληνική κοινωνία, το πολιτικό και διοικητικό σύστημα και βεβαίως για τον Συμπαραστάτη του Πολίτη, υπήρξε η βιωματική συνειδητοποίηση των βαρύτατων συνεπειών μιας βαθύτατης οικονομικής κρίσης στην οποία βρίσκεται η χώρα μας, ένεκα της οποίας ανατράπηκαν βεβαιότητες, προσδοκίες αλλά και η εμπιστοσύνη στους θεσμούς. Σε μια χώρα όμως όπου η εμπιστοσύνη στους θεσμούς υπήρξε ανέκαθεν ελλειμματική, οι συνέπειες είναι βαρύτατες και εγκυμονούν περαιτέρω κινδύνους για την ίδια την φύση του δημοκρατικού μας πολιτεύματος. Είναι λοιπόν κρίσιμο να αναδειχθεί η υπέρ του κοινού συμφέροντος λειτουργία των θεσμών καθώς και ο σεβασμός των δικαιωμάτων και των διαδικασιών που τα περιβάλλουν. Απαιτείται να ενταθούν η θεσμική λειτουργία, η τήρηση των αρχών και κανόνων του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας. Αυτή είναι και η προτεραιότητα που καλείται να υπηρετήσει ο θεσμός του Περιφερειακού Συμπαραστάτη, στο σημερινό κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον.
ΙΙ. ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΩΝ – ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. α) Κατά το χρονικό διάστημα από 1/1 έως 31/12/2012, ετέθησαν υπ΄ όξη του Περιφερειακού Συμπαραστάτη εκατόν δέκα (110) υποθέσεις πολιτών εκ των οποίων παρέστη η ανάγκη να συνταχθούν (30) γραπτές εκθέσεις ή έγγραφα προς τις Περιφερειακές υπηρεσίες, (βλ. συνημμένο πίνακα) ενώ οι υπόλοιπες αντιμετωπίσθηκαν δια της προφορικής διαμεσολαβήσεως.
Από το σύνολο των εξετασθεισών υποθέσεων προκύπτει ότι κατά κύριο λόγο οι πολίτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με τις ακόλουθες κατηγορίες προβλημάτων.
1.      Πρόσβαση στα διοικητικά έγγραφα – χορήγηση στοιχείων φακέλων.
Για  την αντιμετώπιση των αναφυόμενων νομικών ζητημάτων και την ανάδειξη της υποχρέωσης των δημ. Υπηρεσιών για την χορήγηση στους πολίτες δημοσίων εν γένει εγγράφων, είχαν ήδη αποσταλεί  από το παρελθόν έτος (2011), τα υπ΄αρ. 3444/5-9-2011 και 3857/6-10-2011 έγγραφα του Περιφ. Συμπαραστάτη, προς όλες τις Περιφερειακές Υπηρεσίες.
Με βάση τα ανωτέρω έγγραφα, για την αντιμετώπιση από τις υπηρεσίες των τρεχουσών (κατά το έτος 2012) συναφών ζητημάτων, υπήρξε τηλεφωνική υπενθύμιση των ως άνω παραχθεισών γραπτών εκθέσεων του Περιφ. Συμπαραστάτη, προς τις οποίες και κλήθηκαν τα αρμόδια διοικητικά όργανα να προσαρμόσουν τις ενέργειές τους.
2.      Καθυστέρηση εξέτασης υποθέσεων πολιτών.
Το θέμα της καθυστέρησης απάντησης της Διοίκησης σε αιτήματα των πολιτών, παρουσιάζει δύο όψεις, δηλαδή την νομική και την λειτουργική.
Για την πρώτη, τονίσθηκε προς τις αρμόδιες υπηρεσίες, η υποχρέωση τους να απαντούν και να διεκπεραιώνουν τις υποθέσεις των πολιτών εντός των οριζόμενων από τις διατάξεις του αρ. 10 παρ.3 του Συντάγματος και αρ. 2,4 και 10 του Ν. 2690/99 προθεσμιών.
Για την λειτουργική όμως διάσταση του προβλήματος, ήδη με την έκθεση απολογισμού του έτους 2011, είχε επισημανθεί η ανάγκη ανάπτυξης από την Περιφέρεια ενός στενότερου συστήματος παρακολούθησης της καθημερινής ροής εισερχόμενων – εξερχόμενων υποθέσεων το οποίο σε καθημερινή βάση θα παρουσιάζει τα γραπτά αιτήματα των πολιτών που εισέρχονται σε κάθε οργανική μονάδα, τον χειριστή της υπόθεσης υπάλληλο, την διακίνηση τους (εσωτερικά και εξωτερικά), τον χρόνο ικανοποίησης ή απόρριψης τους καθώς και την σχετική πληροφόρηση, σε τακτά χρονικά διαστήματα, τόσο της διοικητικής ιεραρχίας όσο και της πολιτικής ηγεσίας (συμπολίτευσης και αντιπολίτευσης), για την εμπέδωση της διαφάνειας και την προώθηση ετι περαιτέρω της αποτελεσματικότητος στην καθημερινή διοικητική δράση.
β)  Οργανωτική κατάσταση.
Με την ετήσια έκθεση έτους 2011, είχε αναδειχθεί η αναγκαιότητα μιας ευρείας και συστηματικής διοικητικής αναδιοργανώσεως της Περιφέρειας, με βάση την εξουσιοδοτική διάταξη του αρ. 241 του Ν. 3852/2010 στοχεύοντας στην αναλυτική περιγραφή των καθηκόντων της κάθε οργανικής θέσεως, την περιγραφή των προσόντων για την κατάληψή της, την αξιολόγηση του υφιστάμενου προσωπικού με βάση τα τυπικά και ουσιαστικά του προσόντα για την εν συνεχεία αντικειμενική τοποθέτησή του σε θέση αντίστοιχη των προσόντων του καθώς και στην καθιέρωση ετησίων δημοσιοποιημένων στόχων σε κάθε οργανική μονάδα, για την δυνατότητα αντικειμενικής αξιολόγησής τους.
Η κατά τ΄ ανωτέρω επιστημονικά εδραία διοικητική αναδιοργάνωση, πέραν της προφανούς βελτίωσης του παραγόμενου διοικητικού έργου της Περιφέρειας, θα καθιστούσε και νομικά έωλη την πραγματοποιηθείσα με τον Ν. 4093/2012, παραγ. Ζ4, κατάργηση των (22) θέσεων διοικητικού προσωπικού ΙΔΑΧ, εφ΄ όσον θα είχε προηγηθεί η τεκμηρίωση ότι οι συγκεκριμένες θέσεις αντιστοιχούσαν σε προσδιορισμένες αρμοδιότητες και κατελαμβάνοντο από υπαλλήλους οι οποίοι διέθεταν τα προς τούτω τυπικά και ουσιαστικά προσόντα.
Εν σχέσει πάντως με την επενεχθείσα με τον Ν. 4093/2012 κατάργηση θέσεων ΙΔΑΧ και την αυτόθροη διαθεσιμότητα των υπαλλήλων που τις κατείχαν, θα πρέπει να παρατηρηθούν τα ακόλουθα:
Έχει γίνει δεκτό (πρακ. Επεξ. ΣτΕ 263/97, 528/99, 44/2000 και πρακτικό Ολομ. ΣτΕ 1/2008), ότι η διοικητική επιστήμη αποτελεί περιεχόμενο των κανόνων του οργανωτικού δικαίου, που καθορίζει τα της δομής και λειτουργίας των δημ. Υπηρεσιών, οι κανόνες δε αυτοί είναι ορθολογικοί, πάγιοι και αντικειμενικοί και διά τούτων η λειτουργία της Διοικήσεως καθίσταται όχι απλώς νόμιμη αλλά και αποτελεσματική.
Κατά συνέπεια η επέμβαση στην δομή διοικητικής υπηρεσίας οποιουδήποτε επιπέδου δεν μπορεί να γίνεται τυχαία αλλά πρέπει να είναι προϊόν εμπεριστατωμένης μελέτης στηριζόμενης στις αρχές της διοικητικής επιστήμης, με τρόπο ώστε η επιχειρούμενη οργάνωση να είναι ορθολογική, διαρκής και αποτελεσματική και όχι περιστασιακή, αποσπασματική και εξυπηρετική άλλων σκοπών, μη σχετιζομένων προς τις ανωτέρω συνταγματικές αρχές και άρα ανεπίτρεπτη.
Η μελέτη αυτή πρέπει να περιέχει διάγνωση του οργανωτικού προβλήματος της συγκεκριμένης υπηρεσίας, στην οποία αφορά, δηλαδή αξιολόγηση της τροποποιούμενης δομής ή λειτουργίας, τεκμηρίωση της αποτυχίας ή δυσλειτουργίας της, καθώς επίσης και ανάλυση και τεκμηρίωση της προτεινόμενης δομής ή λειτουργίας, τεκμηρίωση της αποτυχίας ή δυσλειτουργίας της καθώς επίσης και ανάλυση και τεκμηρίωση της προτεινόμενης δομής ή λειτουργίας.
Κατά συνέπεια επέμβαση του κοινού νομοθέτη στην Οργανωτική διάρθρωση δημ. Υπηρεσίας, δια της καταργήσεως αριθμού θέσεων ορισμένης ειδικότητος, χωρίς προηγηθείσα επιστημονική τεκμηρίωση της αναγκαιότητας της επενεχθείσης οργανωτικής επεμβάσεως, δεν συμπορεύεται, κατά την γνώμη μου, προς τις συνταγματικές διατάξεις των αρ. 101 (περί οργανώσεως της διοίκησης και αρ. 103 (περί της υπηρεσιακής κατάστασης των οργάνων της διοίκησης).
Καθίσταται, με βάση τ΄ ανωτέρω, επιτακτική η ανάγκη της ταχείας οργανωτικής αναδιάρθρωσης της Περιφέρειας ΑΜΘ, με βάση τις προδιαληφθείσες αρχές και τους κανόνες του οργανωτικού δικαίου, προκειμένου ν΄ αποθαρρυνθούν ή καταστούν δύσκολες κάθε τυχόν μελλοντικές γενικές (οριζόντιες) παρεμβάσεις στο οργανικό σχήμα της Περιφέρειας.
ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΑ.
Στις νέες συνθήκες που διαγράφονται από την δημοσιονομική κρίση, όλη η Ελληνική διοίκηση καλείται να αναπροσαρμοστεί. Οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις  αναμφισβήτητα προκαλούν αναταράξεις στον τρόπο λειτουργίας των δημοσίων φορέων, οι οποίοι καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα νέο πλαίσιο, με άλλες προδιαγραφές. Αλλά και ο Περιφερειακός Συμπαραστάτης θα πρέπει να προσεγγίσει νέους τρόπους παρέμβασής του, στηρίζοντας την θεσμική λειτουργία της περιφερειακής αυτοδιοίκησης, την εμπέδωση της νομιμότητας, του κράτους δικαίου και της Δημοκρατίας, την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των πολιτών και την προώθηση των ενεργειών για την δημιουργία ενός βιώσιμου αυτοδιοικητικού συστήματος. Κρισιμότερη συμβολή του, θ΄ αποτελεί η οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και πολιτών, που καθίσταται πιο απαραίτητη από ποτέ στην παρούσα συγκυρία.